ZUS: Stres i depresja coraz częściej rujnują zdrowie Polaków

ZUS zaznacza, że o psychikę trzeba dbać tak samo jak o serce czy płuca. Dane wskazują, że problemy ze zdrowiem psychicznym coraz bardziej doskwierają Polakom, ale też częściej idą z nimi do specjalisty.

1,8 mln zwolnień z powodu zaburzeń psychicznych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje, że w 2022 r. lekarze wystawili 1 mln 297 tys. zwolnień z powodu zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania, na łączną liczbę około 23,8 mln dni. Od tamtego czasu nieobecności w pracy związanych z tą grupą schorzeń jest coraz więcej.

W ubiegłym roku lekarze wystawili już 1 mln 759 tys. zwolnień, w sumie na 34,1 mln dni. To znaczy, że liczba zaświadczeń wzrosła w tym okresie o ponad jedną trzecią, a czas nieobecności w pracy o 43 proc.

Stres najczęstszym powodem

Najczęstszą przyczyną zwolnień z powodu zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania są reakcja na długotrwały stres i zaburzenia adaptacyjne (prawie 12,6 mln dni absencji w 2025 r.) – wskazuje ZUS.

Na miejscu drugim – depresja. Epizody depresyjne i nawracające zaburzenia depresyjne były w ubiegłym roku powodem 9,4 mln dni nieobecności w pracy. Podium zamykają inne zaburzenia lękowe (niemal 6,6 mln dni).

W opinii publicznej pojawia się czasem zarzut, że tzw. psychiatryczne zwolnienia lekarskie są dużo częściej wystawiane bez podstaw medycznych niż w innych schorzeniach. Dane ZUS z kontroli zwolnień pokazują jednak, że są to rzadkie sytuacje – w ostatnich latach lekarze orzecznicy kwestionowali rocznie od 3,4 do 6 proc. kontrolowanych zaświadczeń psychiatrycznych. To niewiele więcej niż w całości skontrolowanych zwolnień (2,5 do 4,1 proc.).

Rehabilitacja za darmo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina, że oferuje bezpłatną rehabilitację leczniczą, między innymi osobom ze schorzeniami psychosomatycznymi. Warto skorzystać z tej formy wsparcia w przypadku zaburzeń nastroju, lękowych, psychosomatycznych i behawioralnych.

Rehabilitacja z ZUS ma pomóc choremu w powrocie do sprawności i pracy. Odbywa się w ośrodku rehabilitacyjnym. Turnus trwa 24 dni. Jest to indywidualny program leczenia, który obejmuje terapię psychologiczną, ćwiczenia ogólnousprawniające, muzykoterapię i choreoterapię, całodobową opiekę medyczną i edukację zdrowotną.

Z programu mogą skorzystać osoby ubezpieczone w ZUS (aktywne zawodowo), którym grozi utrata zdolności do pracy. Rehabilitacja jest możliwa również w przypadku osób, które korzystają ze świadczeń chorobowych lub okresowej renty z tytułu niezdolności do pracy. Ważne, by leczenie dawało im szansę na utrzymanie lub odzyskanie zdolności do pracy.

Żeby otrzymać skierowanie na turnus, trzeba zacząć od swojego lekarza. Wystawi on wniosek o rehabilitację do ZUS. Trzeba go przekazać do ZUS, jeśli lekarz nie zrobi tego elektronicznie. Następnie lekarz orzecznik ZUS zdecyduje, czy rehabilitacja pacjenta jest wskazana i czy nie ma do niej innych przeszkód medycznych.

Program jest bezpłatny. ZUS pokrywa koszty leczenia, zakwaterowania w ośrodku rehabilitacyjnym, wyżywienia i dojazdu.

Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego

10 października obchodzony jest Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego, którego celem jest zwiększanie świadomości na temat problemów psychicznych oraz promowanie profilaktyki. Został ustanowiony w 1992 roku przez Światową Federację Zdrowia Psychicznego.

Według Światowej Organizacji Zdrowia liczba osób dotkniętych zaburzeniami zdrowia psychicznego sięga niemal 800 mln. Najczęściej występującą chorobą jest depresja. Cierpi na nią około 3,8 proc. populacji świata. Schorzenie dotyka 5 proc. dorosłych i niemal 6 proc. dorosłych w wieku powyżej 60 lat. Niepokojącym trendem jest rosnący problem kłopotów ze zdrowiem psychicznym w gronie osób młodych.

Zaburzenia psychiczne stają się jednym z głównych problemów zdrowotnych, powodujących niesprawność życiową ludzi. Wzrost ryzyka zachorowań jest nierozerwalnie związany z rozwojem cywilizacyjnym, dynamicznym tempem życia, przewlekłym stresem i długotrwałym brakiem wypoczynku. Taki tryb życia skutkuje pojawianiem się nerwic i innych zaburzeń lękowych, depresji oraz psychoz. Zaburzenia psychiczne wpływają na pogorszenie funkcjonowania w pracy, zagrażają rodzinie, wielokrotnie są przyczyną samobójstw.

Potrzebna pomoc? Oto ważne telefony

Pomoc psychiczna dla dorosłych

Jeśli czujesz, że potrzebujesz pomocy, odczuwasz lęk i smutek, czujesz się przygnębiony, przeżywasz kryzys emocjonalny, nie radzisz sobie ze stresem i innymi emocjami, możesz skorzystać z pomocy, dzwoniąc pod jeden z poniższych numerów:

• Centrum wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym, prowadzone przez Fundację Itaka – Centrum Poszukiwań Ludzi Zaginionych: 800 70 22 22 (czynny całą dobę).
• Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia”: 800 120 002. Strona: niebieskalinia.info.
• Ogólnopolski telefon zaufania dla osób LGBT+: 22 628 52 22 (od poniedziałku do piątku w godzinach 18:00 – 21:00).
• Telefon dla rodziców i profesjonalistów w sprawie bezpieczeństwa dzieci prowadzony przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę: 800 100 100 (czynny od poniedziałku do piątku w godzinach 12:00-15:00).
• Telefon zaufania dla osób uzależnionych od narkotyków prowadzony przez Krajowe Biuro do Spraw Przeciwdziałania Narkomanii: tel. 800 199 990 (czynny codziennie w godzinach 16:00-21:00).
• Telefon zaufania dla osób z uzależnieniami behawioralnymi przy Instytucie Psychologii Zdrowia PTP: 801 889 880 (czynny codziennie w godzinach 17:00-22:00).
• Telefon zaufania dla osób palących prowadzony przez Narodowy Instytut Onkologii w ramach Narodowego Programu Zdrowia: 801 108 108 lub (22) 211 80 15 (czynny od poniedziałku do piątku w godzinach 11:00-19:00).

Inne ważne adresy:

• Pogotowie psychologiczne, oferujące bezpłatne konsultacje psychologiczne: pogotowiepsychologiczne.com.pl
• Ośrodki Interwencji Kryzysowej: www.oik.org.pl

Od jakiegoś czasu działa też Centrum Zdrowia Psychicznego, pilotażowy program, w ramach którego można dostać bezpłatne wsparcie przez całą dobę. Bez skierowania, bez zapisywania się na wizytę.

Zakres pomocy w CZP obejmuje, odpowiednio do potrzeb pacjenta:

• świadczenia ambulatoryjne, czyli porady, wizyty, sesje
• leczenie w ramach pobytu w oddziale dziennym lub całodobowym
• wsparcie zespołu leczenia środowiskowego w domu pacjenta.

Od stycznia 2027 roku testowany w programie pilotażowym model CZP stanie się świadczeniem gwarantowanym, uregulowanym rozporządzeniem w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień.

Pomoc psychiczna dla dzieci i młodzieży

Osoby niepełnoletnie mogą skontaktować się z jedną poradni zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży. Telefon do najbliższej placówki można znaleźć rzez wyszukiwarkę internetową lub na stronach NFZ w przypadku świadczeń opieki psychiatrycznej w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia.

Są też numery telefonów, pod które mogą dzwonić młode osoby, jeżeli odczuwają pogorszenie samopoczucia czy nastroju i potrzebują wsparcia specjalistów:

• Telefon zaufania Rzecznika Praw Dziecka: 800 12 12 12 (24 godziny na dobę, siedem dni w tygodniu).
• Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży, prowadzony przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę: 116 111 (czynny przez cały tydzień, 24 godziny na dobę).
• Telefon zaufania dla osób LGBT+: 22 628 52 22 (od poniedziałku do piątku w godzinach 18:00 – 21:00).
• Telefon dla rodziców i profesjonalistów w sprawie bezpieczeństwa dzieci prowadzony przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę: 800 100 100 (czynny od poniedziałku do piątku w godzinach 12:00-15:00)